I n het interview met Norman Finkelstein ontstaat een scherp beeld van een wereldorde waarin macht, ego en illusie elkaar versterken. De kwestie Iran wordt door hem niet gereduceerd tot één simpele verklaring. Juist daarin ligt de kracht van zijn analyse. Waar veel commentatoren zoeken naar een allesomvattende samenzwering, wijst Finkelstein op iets banalers maar misschien gevaarlijkers: leiders die zichzelf overschatten, adviseurs die hun machthebbers naar de mond praten, bondgenoten die druk uitoefenen en een imperiale macht die telkens opnieuw gelooft dat oorlog beheersbaar is.

Een oorlog die niet te winnen valt

Volgens Finkelstein rust het Iran-conflict op drie zware lasten voor Donald Trump. Ten eerste werd de oorlog door een groot deel van de Amerikaanse bevolking gezien als onnodig. Ten tweede werd zij economisch steeds kostbaarder. En ten derde bleek zij militair en politiek niet te winnen. Zelfs zware dreiging tegen Iraanse nucleaire installaties bracht Teheran niet tot capitulatie.

Daarmee komt Trump volgens Finkelstein in een positie waarin volledige heropening van de oorlog nauwelijks nog een reële optie is. Lokale confrontaties, schermutselingen of langdurige spanningen blijven mogelijk, maar een grootschalige oorlog zou de economische en politieke druk op Washington verder vergroten.

De kern van Finkelsteins analyse is dat oorlog niet alleen immoreel of illegaal kan zijn, maar ook strategisch dom: onnodig, duur en uiteindelijk onwinbaar.

Israël als speler, niet als almachtige bestuurder

Finkelstein erkent dat Israël een actieve en gevaarlijke rol speelt. Hij sluit niet uit dat Israël probeert de Verenigde Staten verder in het conflict te trekken. Provocaties, escalatie of zelfs geheime operaties kunnen volgens hem dienen om Washington tot een nieuwe reactie te dwingen.

Maar hij verwerpt de gedachte dat Israël volledig buiten Amerikaanse controle zou staan. In zijn ogen blijft de machtsverhouding fundamenteel helder: Israël is afhankelijk van Amerikaanse militaire, diplomatieke en politieke steun. Als Washington werkelijk zou zeggen: “Doe wat je wilt, maar zonder ons”, dan verandert het hele speelveld.

Daarmee keert Finkelstein zich tegen het populaire beeld dat de Verenigde Staten machteloos zouden zijn tegenover Israël. Israël kan druk uitoefenen, manipuleren en escaleren, maar het bezit volgens hem niet de zelfstandige capaciteit om tegen de wil van Washington een volledige regionale oorlog te dragen.

Tucker Carlson en de verleiding van de simpele verklaring

Een belangrijk deel van het interview draait om Tucker Carlson, die stelde dat Trump een “slaaf” van Israël zou zijn en mogelijk door Netanyahu wordt gechanteerd. Finkelstein reageert daar fel maar precies op. Zijn vraag is eenvoudig: waar is het bewijs?

Volgens Finkelstein is het mogelijk dat er druk of chantage bestaat, maar mogelijkheid is geen bewijs. Hij waarschuwt voor een politieke cultuur waarin vermoedens worden gepresenteerd als analyse. Dat Israël belang had bij Amerikaanse betrokkenheid bij Iran, betekent nog niet dat Trump geen eigen motieven had.

Finkelstein wijst juist op Trumps persoonlijke eigenschappen: zijn ijdelheid, zijn behoefte aan prestige, zijn neiging om macht te tonen en zijn gebrek aan mentale discipline. Netanyahu hoefde Trump volgens deze lezing niet als een poppenspeler te besturen. Hij hoefde hem slechts te vleien, te prikkelen en een beeld voor te houden van historische grootheid.

De leegte rond Trump

Een van Finkelsteins sterkste observaties is dat Trump omringd is door mensen die hem zelden tegenspreken. In eerdere Amerikaanse regeringen, hoe rampzalig hun beleid ook was, bevonden zich vaak ervaren strategen en bureaucraten. Ook zij maakten grote fouten, zoals in Irak en Vietnam, maar zij beschikten tenminste over institutionele ervaring.

Rond Trump ziet Finkelstein vooral een hofhouding van loyalisten. Mensen die hun positie danken aan onderwerping, niet aan onafhankelijk oordeel. In zo’n omgeving kan een buitenlandse leider als Netanyahu gemakkelijk een informatievacuüm vullen. Hij kan een oorlog presenteren als snel, glorieus en historisch noodzakelijk.

Dat is geen bewijs van slavernij. Het is bewijs van iets anders: een president die vatbaar is voor vleierij en grootsheidsfantasieën.

Iran als herhaling van Irak

Finkelstein plaatst de Iran-kwestie nadrukkelijk in de langere geschiedenis van Amerikaanse oorlogsmisrekeningen. Irak werd verkocht als een snelle operatie. Vietnam werd jarenlang verdedigd met de belofte dat overwinning nabij was. In beide gevallen geloofden intelligente beleidsmakers hun eigen illusies.

Daarom verwerpt hij het argument dat een slimme president nooit zo’n fout zou maken tenzij hij daartoe gedwongen werd. Geschiedenis toont juist het omgekeerde: ook slimme mensen, omringd door experts, kunnen catastrofaal verkeerd inschatten wat oorlog betekent.

In die zin is Iran geen uitzonderlijk mysterie, maar een bekende Amerikaanse reflex. Eerst wordt regime change voorgesteld als noodzakelijk. Daarna wordt de tegenstander onderschat. Vervolgens blijkt oorlog duurder, trager en gevaarlijker dan beloofd.

Het gevaar van complotdenken

Finkelstein maakt een breder punt over de huidige politieke cultuur. Hij ziet een generatie die steeds vaker naar verborgen verklaringen grijpt: Epstein, chantage, geheime diensten, Israël achter elke gebeurtenis. Niet omdat al die vragen verboden zouden zijn, maar omdat ze vaak de plaats innemen van concreet bewijs.

Zijn bezwaar is niet dat machtige staten geen vuile methoden gebruiken. Zijn bezwaar is dat analyse zonder bewijs verandert in speculatie. En speculatie kan aantrekkelijker zijn dan de tragische eenvoud van de werkelijkheid: imperialisme, ego, geopolitiek opportunisme en institutionele domheid zijn vaak voldoende om rampen te verklaren.

Conclusie: macht zonder wijsheid

Het interview met Norman Finkelstein levert geen geruststellend wereldbeeld op. Het laat zien dat oorlogen niet altijd ontstaan uit meesterplannen, maar vaak uit een giftige mengeling van druk, ijdelheid, onderschatting en historische blindheid.

Israël is in deze analyse geen passieve bondgenoot, maar ook geen almachtige bestuurder van Washington. De Verenigde Staten zijn geen onschuldig slachtoffer van Israëlische manipulatie, maar een imperiale macht met eigen belangen, eigen reflexen en eigen verantwoordelijkheden.

De meest verontrustende gedachte is misschien juist dat niemand volledig de controle heeft. Niet Trump, niet Netanyahu, niet de commentatoren die achteraf alles verklaren. En precies daarin schuilt het gevaar: een wereld waarin leiders oorlog behandelen als theater, maar volkeren de prijs betalen alsof het werkelijkheid is.