Waarom Iran volgens Lawrence Wilkerson strategisch de bovenliggende partij is
In deze lezing schetst kolonel Lawrence Wilkerson, voormalig stafchef van minister van Buitenlandse Zaken Colin Powell, een ongemakkelijke diagnose: Israël en de Verenigde Staten beschikken over overweldigende militaire macht, maar Iran beschikt volgens hem over iets dat in dit conflict beslissender kan zijn — geduld, strategische diepte, escalatievermogen, mogelijkeheid om de scheepvaartroute door de straat van Hormuz af te sluiten en een regionaal netwerk dat niet met luchtaanvallen kan worden uitgeschakeld.
Wilkersons zienswijze draait om een onderscheid dat in het publieke debat vaak verdwijnt: tactisch overwicht is niet hetzelfde als strategisch overwicht. Israël kan doelwitten uitschakelen, commandostructuren ontregelen en met Amerikaanse steun een indrukwekkende lucht- en inlichtingenmacht inzetten. De Verenigde Staten kunnen vliegdekschepen sturen, bases beschermen en sancties opleggen. Maar volgens Wilkerson verandert dat niets aan de centrale vraag: wat is het haalbare politieke einddoel?
Zijn antwoord is somber. Een grootschalige aanval op Iran kan schade veroorzaken, maar lost het conflict niet op. Zij kan het Iraanse nucleaire programma vertragen, maar niet vernietigen. Zij kan Iraanse bondgenoten raken, maar niet het netwerk als zodanig ontmantelen. En zij kan de Iraanse staat pijn doen, maar waarschijnlijk niet dwingen tot capitulatie. Precies daarin ligt volgens Wilkerson Irans kracht: Teheran hoeft niet militair te winnen in klassieke zin. Het hoeft slechts te overleven, terug te slaan, kosten op te leggen en de tegenstander te laten vastlopen in een oorlog zonder duidelijk eindpunt.
De status quo: een conflict over zeven fronten
Volgens de lezing is het conflict niet te begrijpen als een bilaterale confrontatie tussen Iran en Israël. Het speelt zich gelijktijdig af in Gaza, Libanon, Syrië, Irak, Jemen, de Rode Zee en de Perzische Golf. In al die gebieden heeft Iran gedurende jaren of decennia relaties opgebouwd, milities gesteund, wapens geleverd, politieke invloed verworven en militaire drukpunten gecreëerd. Dat netwerk wordt vaak de “as van verzet” genoemd.
Voor Israël is die as een existentiële bedreiging. Wilkerson ontkent dat niet. Hij stelt juist dat Israël goede redenen heeft om de Iraanse invloed in de regio ernstig te nemen. Zijn kritiek zit elders: de Israëlische reactie kan volgens hem de crisis hebben versneld. Door harde aanvallen, eliminaties en regionale escalatie is Iran niet geïsoleerd geraakt, maar heeft het zijn afschrikking kunnen demonstreren en zijn positie als centrale speler in de regio kunnen versterken.
De argumenten van Wilkerson volledig uitgewerkt
Iran heeft een uitzonderlijk incasseringsvermogen
Wilkerson begint bij de historische veerkracht van de Islamitische Republiek. Sinds 1979 overleefde Iran een achtjarige oorlog met Irak, zware sancties, sabotage, cyberaanvallen, liquidaties van wetenschappers en generaals, aanvallen op bondgenoten en diplomatieke isolatie. Dat overleven is volgens hem geen toeval, maar onderdeel van een politieke cultuur waarin geduld, zelfredzaamheid en langetermijndenken centraal staan.
Daarom is het riskant om Iran te beoordelen als een staat die na enkele dagen bombardementen zal bezwijken. De machtsstructuur is hard, ideologisch en repressief, maar ook diep geworteld in veiligheidsdiensten, revolutionaire instituties, regionale bondgenootschappen en een nationaal geheugen van oorlog en belegering. Wie daarop vertrouwt met luchtaanvallen een snelle strategische doorbraak te forceren, onderschat volgens Wilkerson het incasseringsvermogen van Iran.
De aanval van Iran op Israël was volgens hem ook een verkenning
In de lezing wordt de Iraanse drone- en raketaanval op Israël niet alleen beschreven als vergelding, maar ook als een test. Veel projectielen werden onderschept, waardoor de aanval in westerse media vaak als mislukking werd gezien. Wilkerson kijkt daar anders naar. Hij ziet een poging om de Israëlische en Amerikaanse luchtverdediging in real time te observeren: reactietijden, interceptiecapaciteit, radarpatronen, commandoketens en kwetsbaarheden.
Dat is een cruciale herinterpretatie. Als Iran met zo’n aanval informatie verzamelt en tegelijk de politieke grens van directe vergelding test, dan is “mislukking” niet de juiste maatstaf. De aanval hoeft dan niet maximaal destructief te zijn om strategisch nuttig te zijn. Zij laat zien hoe Iran kalibreert: net genoeg escalatie om afschrikking op te bouwen, maar niet zó veel dat een totale oorlog onvermijdelijk wordt.
Iran voert asymmetrische oorlog in plaats van klassieke oorlog
De kern van Irans militaire strategie is volgens Wilkerson niet het verslaan van de Verenigde Staten of Israël in een conventionele veldslag. Iran weet dat het daarin zwakker is. De Iraanse kracht ligt in asymmetrie: raketten, drones, milities, cybercapaciteit, sabotage, maritieme dreiging en politieke druk via bondgenoten.
De Houthi’s in Jemen vormen in de lezing een belangrijk voorbeeld. Met relatief goedkope drones en raketten kunnen zij de Rode Zee ontregelen en westerse marines dwingen peperdure interceptiemiddelen te gebruiken. Dat is geen klassieke overwinning, maar economische en strategische uitputting. De verhouding tussen een goedkope drone en een zeer dure luchtafweerraket is precies het soort rekensom dat Iran volgens Wilkerson zoekt.
Hetzelfde geldt voor milities in Irak en Syrië en voor Hezbollah in Libanon. Zij hoeven Amerikaanse of Israëlische strijdkrachten niet beslissend te verslaan. Zij hoeven druk te houden, kosten te veroorzaken, onzekerheid te creëren en de tegenstander te dwingen permanent paraat te staan.
Hezbollah is beschadigd, maar niet strategisch uitgeschakeld
Wilkerson erkent dat Israël Hezbollah zware schade heeft toegebracht. Leiders zijn gedood, wapendepots zijn vernietigd, commandostructuren zijn geraakt en de organisatie heeft operationele verliezen geleden. Maar het argument is dat schade niet hetzelfde is als vernietiging.
Zolang Hezbollah tienduizenden raketten kan behouden of opnieuw kan opbouwen, blijft het een strategische factor. Israël moet rekening houden met raketaanvallen op steden, infrastructuur en militaire bases. Daardoor blijft de noordelijke grens een permanent drukpunt. Iran hoeft Hezbollah niet volledig in te zetten om effect te sorteren. Het bestaan van Hezbollah als potentiële escalatielaag is al een vorm van afschrikking.
Luchtaanvallen kunnen het nucleaire programma vertragen, maar niet oplossen
Het nucleaire dossier is het zwaarste onderdeel van Wilkersons analyse. Volgens hem is Iran een drempelstaat geworden: een land dat mogelijk niet openlijk een kernwapen bezit, maar wel steeds dichter bij de technische capaciteit komt om er snel één te maken als de politieke beslissing valt.
Israël heeft historisch een doctrine gehanteerd waarbij vijandige staten in de regio geen kernwapen mogen verwerven. De aanvallen op de Iraakse reactor Osirak in 1981 en de Syrische reactor Al-Kibar in 2007 pasten daarin. Maar Iran is een geheel ander probleem. De nucleaire infrastructuur is verspreid, deels ondergronds, gehard en redundant. Er is geen enkel doelwit waarvan vernietiging het hele programma uitschakelt.
Daarom stelt Wilkerson dat een Israëlische of Amerikaanse aanval waarschijnlijk slechts vertraging oplevert. Misschien enkele jaren, maar tegen de prijs van een regionale oorlog, Iraanse vergelding, oliepaniek en mogelijk directe Amerikaanse betrokkenheid. Vanuit dat perspectief is de militaire actie niet hetzelfde als een militaire oplossing.
Iran heeft de escalatieladder breed gemaakt
Iran kan op veel manieren reageren zonder onmiddellijk een totale oorlog te beginnen. Het kan Amerikaanse bases in de Golf onder druk zetten, milities in Irak of Syrië activeren, Hezbollah laten escaleren, Houthi-aanvallen op scheepvaart intensiveren, raketten inzetten tegen Israëlische doelen of de Straat van Hormuz bedreigen.
Die brede escalatieladder maakt het voor Israël en de Verenigde Staten moeilijk om een aanval te plannen als een begrensde operatie. Een bombardement op Iraanse nucleaire installaties kan leiden tot vergelding op plaatsen die niet direct met het nucleaire programma te maken hebben. Dat is volgens Wilkerson precies de functie van Irans netwerk: het maakt de prijs van aanval onvoorspelbaar en regionaal.
De Straat van Hormuz is Irans mondiale drukknop
Een militair conflict met Iran zou onmiddellijk de wereldeconomie raken. De Straat van Hormuz is een van de belangrijkste olie- en gasroutes ter wereld. Iran hoeft de zeestraat niet eens langdurig volledig te sluiten om paniek te veroorzaken. Dreiging, mijnen, raketten, aanvallen op tankers of onzekerheid over verzekeringen kunnen voldoende zijn om energieprijzen op te drijven.
Wilkersons punt is dat deze economische kwetsbaarheid de militaire besluitvorming verandert. Een aanval op Iran is geen lokale actie met lokale gevolgen. Zij kan inflatie aanjagen, markten ontregelen, transportkosten verhogen en regeringen wereldwijd onder druk zetten. Daarmee bezit Iran een hefboom die ver buiten het Midden-Oosten reikt.
Sancties hebben Iran niet gebroken, maar naar China en Rusland geduwd
Een belangrijk geopolitiek argument is dat Iran niet meer zo geïsoleerd is als Washington vaak veronderstelt. De lezing wijst op aansluiting bij de Shanghai Cooperation Organization, deelname aan BRICS, intensievere banden met Rusland en een strategische relatie met China. Sancties hebben Iran niet tot onderwerping gebracht, maar eerder richting alternatieve machtsblokken geduwd.
Voor Wilkerson is dat een strategische mislukking van Amerikaans beleid. Door maximale druk zonder werkbaar diplomatiek einddoel is Iran minder afhankelijk geworden van het Westen. China blijft Iraanse olie kopen, Rusland werkt militair samen met Iran en het mondiale Zuiden kijkt steeds kritischer naar Amerikaanse en Israëlische posities. Daardoor wordt economische dwang minder effectief.
Israël wint tactisch, maar kan strategisch verliezen
Wilkerson erkent Israëlische militaire successen. Israël heeft Hamas-leiders uitgeschakeld, Hezbollah beschadigd, Iraanse netwerken aangevallen en luchtoverwicht getoond. Maar hij maakt een scherpe scheiding tussen slagveldsucces en strategisch resultaat.
Volgens hem heeft de oorlog in Gaza Israëls internationale positie ernstig beschadigd. Beelden van verwoesting, burgerleed en humanitaire crisis hebben de publieke opinie in grote delen van Europa, het mondiale Zuiden en de Verenigde Staten beïnvloed. Iran hoefde daarvoor niet veel te doen. Het kon wachten terwijl Israël diplomatiek terrein verloor. Dat noemt de lezing een vorm van strategisch geduld.
De Verenigde Staten missen volgens Wilkerson een zelfstandig strategisch kompas
Wilkerson is bijzonder kritisch op Washington. Hij stelt dat de Verenigde Staten hun Midden-Oostenbeleid te vaak laten bepalen door Israëlische strategische voorkeuren. Daardoor ontstaat volgens hem geen echte alliantie van twee zelfstandige strategieën, maar een afhankelijkheid waarin Amerika achteraf militaire, diplomatieke en financiële dekking geeft aan keuzes die het zelf onvoldoende heeft gevormd.
Dat kost de VS geloofwaardigheid, vooral in het mondiale Zuiden. Het beperkt de ruimte om als bemiddelaar op te treden en vergroot het risico dat Amerikaanse troepen en bases doelwit worden in een oorlog die Washington niet werkelijk kan winnen in politieke zin. Zelfs als de VS militair zouden zegevieren, blijft de vraag: welke stabiele orde volgt daarna?
Regime change is geen geloofwaardig einddoel
Een terugkerende vraag in Wilkersons analyse is: wat is het plan na de aanval? Het vernietigen van installaties is een actie, geen eindstaat. Het verzwakken van de Iraanse Revolutionaire Garde is een middel, geen politieke oplossing. Regime change klinkt voor sommige haviken aantrekkelijk, maar de voorbeelden van Irak en Libië laten volgens Wilkerson zien hoe gevaarlijk dat pad is.
Iran is bovendien geen klein of zwak land. Het heeft een grote bevolking, een oude staatscultuur, moeilijke geografie, sterke veiligheidsdiensten en een diep nationaal bewustzijn. Israël kan Iran niet bezetten. De Verenigde Staten willen dat waarschijnlijk niet en zouden er politiek en militair enorme kosten voor betalen. Zonder realistisch einddoel wordt militair geweld volgens Wilkerson een recept voor langdurige instabiliteit.
Iran probeert de regionale veiligheidsorde te herschrijven
De meest verstrekkende gedachte in de lezing is dat Irans “volgende zet” misschien niet militair is, maar diplomatiek en geopolitiek. Iran wil volgens Wilkerson niet alleen overleven, maar erkend worden als onmisbare regionale macht. Dat betekent: landen in de Golf, Egypte, Syrië, Irak en mogelijk zelfs Saoedi-Arabië moeten rekening houden met Teheran.
Als Arabische staten minder vanzelfsprekend op Washington vertrouwen, als de Abraham-akkoorden politiek kwetsbaarder worden door Gaza, en als China en Rusland Iran rugdekking geven, dan verschuift de regionale orde. Israël kan dan militair sterk blijven, maar terechtkomen in een politiek landschap dat het niet meer kan domineren. Dat is volgens Wilkerson de kern van Irans lange spel.
De rationele aard van Iran wordt volgens hem onderschat
Wilkerson stelt niet dat het Iraanse regime sympathiek of vreedzaam is. Zijn punt is dat het niet irrationeel of suïcidaal handelt. De leiders van de Revolutionaire Garde en de Iraanse staat zijn volgens hem berekenend. Zij hebben geleerd te overleven onder extreme druk en kiezen vaak voor gecontroleerde escalatie in plaats van totale confrontatie.
Dat maakt Iran juist gevaarlijker in strategische zin. Een irrationele tegenstander kan zichzelf vernietigen. Een geduldige, calculerende tegenstander kan jarenlang druk opbouwen, zwaktes zoeken en pas toeslaan wanneer de kosten-batenverhouding gunstig is. Wilkerson waarschuwt dat Washington en Jeruzalem dit denkpatroon te vaak verwarren met zwakte.
Mogelijke nucleaire inzet door Israël
De lezing raakt aan een nog zwaardere vraag: wat als Israël, geconfronteerd met een existentiële dreiging, nucleaire inzet overweegt? Israël hanteert officieel nucleaire ambiguïteit: het bevestigt noch ontkent het bezit van kernwapens. In strategische analyses wordt echter breed aangenomen dat Israël over een nucleaire afschrikking beschikt. Wilkersons denklijn maakt duidelijk waarom dit punt zo gevaarlijk is.
Een nucleair scenario kan op verschillende manieren in beeld komen. Ten eerste als Israël meent dat Iran daadwerkelijk op het punt staat een kernwapen te verwerven. Ten tweede als een grootschalige raketaanval op Israëlische steden als existentieel wordt ervaren. Ten derde als Hezbollah, Iran en andere actoren tegelijk escaleren en Israël het gevoel krijgt strategisch omsingeld te zijn. In zo’n situatie kan nucleaire afschrikking bedoeld zijn om de tegenstander te stoppen zonder daadwerkelijk gebruik. Maar juist die dreiging kan de escalatie verder aanjagen.
Wilkersons bredere argument impliceert dat nucleaire inzet door Israël geen “oplossing” zou zijn, maar een catastrofale breuk in de internationale orde. Zelfs een beperkte demonstratieve inzet of nucleaire dreiging zou enorme diplomatieke, juridische, morele en militaire gevolgen hebben. Zij zou Iran waarschijnlijk niet politiek onderwerpen, maar juist de legitimatie geven om maximale vergelding te organiseren, de regio verder te militariseren en steun te zoeken bij China, Rusland en het mondiale Zuiden.
Een daadwerkelijke nucleaire aanval op Iraanse doelen zou bovendien onvoorspelbare gevolgen hebben: massale burgerdoden, radioactieve besmetting, internationale isolatie van Israël, mogelijke breuklijnen met bondgenoten, paniek op energiemarkten en een wereldwijde druk om de Israëlische nucleaire capaciteit onder internationaal toezicht te plaatsen. In Wilkersons logica is het precies dit soort escalatiedenken dat het conflict onbestuurbaar maakt. Nucleaire macht kan afschrikken, maar zij kan geen duurzame politieke regeling afdwingen.
Waarom verdere escalatie met luchtaanvallen volgens Wilkerson geen optie is
De centrale militaire conclusie is dat luchtaanvallen wel schade kunnen veroorzaken, maar de structuur van Irans macht niet wegnemen. Een aanval op nucleaire installaties laat kennis, personeel, verspreide infrastructuur en politieke wil grotendeels bestaan. Een aanval op milities schakelt hoogstens delen van een netwerk uit. Een aanval op Iraanse bases kan worden beantwoord met raketten, drones, proxy-aanvallen, maritieme verstoring en energiechantage.
Daarbij komt het probleem van proportionaliteit. Hoe zwaarder de Israëlische of Amerikaanse aanval, hoe groter de kans dat Iran niet meer kiest voor gecontroleerde escalatie maar voor brede vergelding. Hoe beperkter de aanval, hoe kleiner het strategische effect. Dat is de val waarin Wilkerson Iran als bovenliggende partij ziet: elke optie van de tegenstander is óf te klein om beslissend te zijn, óf zo groot dat zij een veel grotere crisis veroorzaakt.
De diplomatieke uitweg die in de lezing tussen de regels door verschijnt
Wilkersons betoog is geen verdediging van Iran en ook geen ontkenning van Israëlische veiligheidsangsten. Het is vooral een waarschuwing tegen strategie zonder einddoel. Als het militaire spoor geen duurzame oplossing biedt, blijft diplomatie over: afspraken over nucleaire beperkingen, regionale veiligheid, sanctieverlichting, garanties voor Israël, terugdringing van proxy-aanvallen en erkenning dat Iran veiligheidsbelangen heeft die niet eenvoudig kunnen worden weggebombardeerd.
Dat klinkt onbevredigend voor wie Iran uitsluitend als vijand ziet. Maar Wilkersons punt is juist dat morele afkeer geen strategie is. Een tegenstander kan verwerpelijk zijn en toch rationeel moeten worden behandeld. De keuze is dan niet tussen “toegeven” en “aanvallen”, maar tussen een gebrekkig diplomatiek proces en een oorlog waarvan niemand het eindpunt kan definiëren.
Doopceel van Lawrence Wilkerson en hoofdlijnen van de lezing
Lawrence Wilkerson
- Volledige naam: Lawrence B. Wilkerson.
- Rang en achtergrond: voormalig kolonel in het Amerikaanse leger.
- Bekendste functie: voormalig stafchef van generaal Colin Powell, toen Powell minister van Buitenlandse Zaken van de Verenigde Staten was.
- Publiek profiel: oud-insider van het Amerikaanse veiligheidsapparaat die later scherp kritisch werd op Amerikaans militarisme, de Irakoorlog en de neiging om militaire macht te verwarren met strategische wijsheid.
- Relevantie voor deze lezing: hij spreekt vanuit ervaring binnen de Amerikaanse machtsmachine, maar waarschuwt juist voor de beperkingen van die macht.
Hoofdlijnen van zijn zienswijze
- Iran is volgens Wilkerson geen impulsieve actor, maar een geduldige strategische speler.
- Het Iraanse incasseringsvermogen is groot door historische ervaring met oorlog, sancties, sabotage en liquidaties.
- De “as van verzet” geeft Iran strategische diepte in Gaza, Libanon, Syrië, Irak, Jemen, de Rode Zee en de Golf.
- Israël en de VS zijn militair sterker, maar kunnen de politieke en regionale gevolgen van escalatie niet volledig beheersen.
- Luchtaanvallen kunnen het nucleaire programma vertragen, maar waarschijnlijk niet vernietigen.
- Een aanval op Iran kan Amerikaanse bases, scheepvaart, olieprijzen en bondgenoten wereldwijd raken.
- Hezbollah, de Houthi’s en milities in Irak en Syrië vormen samen een flexibele escalatieladder.
- De Straat van Hormuz maakt van een regionale oorlog onmiddellijk een mondiale economische crisis.
- Sancties hebben Iran niet gebroken, maar dichter bij China, Rusland, BRICS en niet-westerse machtsblokken gebracht.
- Israël boekt tactische successen, maar verliest volgens Wilkerson strategisch terrein door internationale afkeer van de oorlog in Gaza.
- De Verenigde Staten dreigen volgens hem te handelen zonder onafhankelijk strategisch einddoel.
- De kernvraag blijft: niet welke militaire actie mogelijk is, maar welke politieke oplossing daardoor werkelijk dichterbij komt.
Materiële en economische gevolgen van de afsluiting van de Straat van Hormuz
Producten en grondstoffen
| Product | Aandeel wereldhandel/productie via Hormuz |
|---|---|
| Olie | ~20–25% van de wereldwijde oliehandel over zee Lees meer |
| LNG | ~20–25% van de wereldhandel |
| Helium | ~33% van de wereldproductie |
| Aluminium | ~8–9% van de wereldproductie/export |
| Kunstmest | Tot ~30% van de internationaal verhandelde kunstmest |
| Ureum | ~30–35% van de wereldexport |
| Ammoniak | ~20–30% van de wereldexport |
| Zwavel | ~50% van de wereldwijde zeehandel |
Voedselimport van de Golfstaten
Voor de Golfstaten zelf is de afhankelijkheid nog groter, omdat zij relatief weinig landbouwgrond hebben.
- Qatar importeert meer dan 90% van zijn voedsel. Lees meer
- De Verenigde Arabische Emiraten importeren ongeveer 80–90% van hun voedsel.
- Koeweit, Bahrein en Oman zitten eveneens rond 70–90% importafhankelijkheid.
Niet al dat voedsel gaat automatisch door Hormuz. Veel voedsel komt van buiten de Golf, bijvoorbeeld uit India, Pakistan, Australië, Europa en Oost-Afrika. Voor landen binnen de Perzische Golf moet deze invoer vaak wél via de Straat van Hormuz.
Vooral Qatar, Bahrein, Koeweit en Irak zijn sterk afhankelijk van maritieme invoer via Hormuz. De Verenigde Arabische Emiraten zijn minder kwetsbaar, omdat de haven van Fujairah buiten de Perzische Golf ligt.
Een redelijke schatting is dat 60–90% van de voedselimport van Qatar, Bahrein en Koeweit via de Straat van Hormuz passeert.
Wereldwijde neveneffecten
Zelfs als een nucleair wapen tegen Iran zou worden ingezet, betekent dat niet automatisch dat Iran de oorlog “verliest”. Dat hangt af van het doel van de oorlog.
- Bij vernietiging van specifieke nucleaire installaties of militaire bases kan de schade enorm zijn. Lees meer
- Bij regimeverandering is succes veel minder zeker.
- Bij het blijvend uitschakelen van een nucleair programma zijn bombardementen alleen vaak onvoldoende.
Militair gezien zou Iran waarschijnlijk zwaar verzwakt worden. Tegelijk beschikt Iran over asymmetrische middelen, zoals raketten, drones, regionale milities en verstoring van scheepvaart en energie-export.
De inzet van kernwapens zou daarnaast waarschijnlijk enorme geopolitieke gevolgen hebben:
- Wereldwijde veroordeling. Lees meer
- Risico op verdere escalatie.
- Mogelijke betrokkenheid van andere grootmachten.
- Economische schokken via olie- en gasmarkten.
- Humanitaire rampen en radioactieve besmetting.
Historisch gezien kan een land militair zwaar worden getroffen zonder direct politiek te capituleren. Oorlogen worden uiteindelijk beslist door politieke wil, militaire capaciteit, economische uithouding en internationale steun — niet alleen door de vernietigingskracht van één wapen.
Conclusie: een nucleaire aanval zou Iran waarschijnlijk enorme militaire schade toebrengen, maar garandeert niet dat Iran de oorlog verliest of capituleert.
Conclusie
Wilkersons analyse is scherp omdat zij de aandacht verlegt van macht naar bruikbaarheid van macht. Israël en de Verenigde Staten kunnen Iran veel schade toebrengen. Maar volgens hem kunnen zij Iran niet eenvoudig dwingen tot de politieke uitkomst die zij wensen. Iran hoeft slechts overeind te blijven, zijn nucleaire drempelpositie te behouden, zijn bondgenoten te laten drukken op verschillende fronten en de kosten van oorlog ondraaglijk hoog te maken.
Daarom is Iran in deze zienswijze de bovenliggende partij: niet door morele superioriteit, niet door conventionele militaire overmacht, maar door strategische positie. Het heeft tijd, diepte, escalatieopties, economische drukmiddelen en steeds meer geopolitieke rugdekking. Verdere luchtaanvallen zouden dit evenwicht niet doorbreken, maar waarschijnlijk bevestigen. En nucleaire inzet door Israël zou geen uitweg zijn, maar het begin van een crisis waarvan de gevolgen nauwelijks te begrenzen zijn.
Gebaseerd op het aangeleverde transcript van de lezing over Lawrence Wilkersons analyse van Iran, Israël en de Verenigde Staten. De tekst hierboven werkt zijn zienswijze uit en presenteert die als analyse, niet als vaststelling dat alle claims feitelijk onomstreden zijn.