D e huidige geopolitieke verhoudingen rond Iran, Oekraïne en Rusland laten een fundamentele verschuiving zien in de internationale orde. Wat ooit werd gepresenteerd als een op regels gebaseerde wereldorde, lijkt steeds vaker plaats te maken voor een machtspolitiek waarin met name de Verenigde Staten opereren buiten de kaders van het internationaal recht. Dit heeft niet alleen directe gevolgen voor conflictgebieden zoals Iran, maar ook voor de strategische positie van Europa ten opzichte van Rusland.

De Verenigde Staten en het ondermijnen van internationaal recht

In de kwestie Iran is het duidelijk dat de Verenigde Staten zich bewegen buiten de afgesproken normen van de Verenigde Naties. Volgens het VN-Handvest is het gebruik van geweld – of zelfs het dreigen daarmee – slechts toegestaan in het geval van zelfverdediging na een gewapende aanval. Toch wordt door Amerikaanse beleidsmakers openlijk gesproken over het vernietigen van Iraanse infrastructuur, zoals bruggen en energievoorzieningen.

Dit is problematisch op meerdere niveaus:

Schending van soevereiniteit: Het opereren “binnen de vakken van een land” – oftewel directe inmenging in het territorium van een andere staat – zonder mandaat vormt een duidelijke overtreding van internationaal recht.

Dreiging met geweld: Het expliciet aankondigen van aanvallen op civiele infrastructuur is niet alleen moreel twijfelachtig, maar ook juridisch verboden.

Erosie van normen: Wanneer een grootmacht deze regels negeert, ondermijnt dit het hele systeem van internationale afspraken.

De implicatie is helder: de VS handelt niet als bewaker van de internationale rechtsorde, maar als een actor die deze orde selectief toepast wanneer het haar uitkomt.

Een strategische fout van historische proporties

Naast de juridische dimensie is er ook een duidelijke strategische misrekening. Door een agressieve en unilaterale benadering richting Iran en andere landen, creëert de Verenigde Staten juist de tegenkrachten die zij probeert te beheersen.

Het meest zichtbare gevolg is de versterking van een Euraziatisch blok rond Rusland en China. Door sancties, economische isolatie en militaire druk heeft het Westen Rusland feitelijk gedwongen zich te heroriënteren richting Azië.

Dit heeft drie belangrijke consequenties:

Verlies van invloed: Europa en de VS verliezen directe economische en politieke invloed op Rusland.

Versterking van rivalen: Rusland en China vormen samen een economisch complementair en geopolitiek krachtig blok dat zich juist afzet tegen westerse dominantie.

Beperken van olie en gas leveranties: Voor Europa, de VS, en ook andere delen van de wereld dreigt een directe economische crisis doordat Iran effectief het transport in de straat van Hormuz blokkeert, als gevolg van de agressie van Israël en de VS.

Wat bedoeld was als drukmiddel, blijkt in feite een katalysator voor een nieuwe machtsstructuur waarin het Westen relatief verzwakt.

Europa’s rol: ideologie boven realiteit

Binnen dit geheel neemt Europa een opvallende positie in. In plaats van een autonome koers te varen, volgt het grotendeels de Amerikaanse lijn van confrontatie en sancties. Europese leiders hebben de economische en politieke banden met Rusland bewust afgebroken, ondanks eeuwenlange wederzijdse afhankelijkheid.

Dit beleid lijkt eerder ideologisch dan strategisch gemotiveerd:

Rusland wordt structureel neergezet als vijandbeeld.

Diplomatieke kanalen zijn grotendeels stilgevallen; er is nauwelijks direct overleg met Moskou.

Sancties zijn het primaire instrument geworden, ondanks de beperkte effectiviteit en hoge kosten voor Europa zelf.

Hiermee negeert Europa een fundamentele realiteit: Rusland is geen tijdelijke speler, maar een permanente geografische en economische factor op het Europese continent.

De noodzaak van herbezinning

De huidige koers is op lange termijn onhoudbaar. Europa bevindt zich in een unieke positie: het is economisch sterk maar grondstoffenarm, terwijl Rusland juist overvloedig beschikt over natuurlijke hulpbronnen. Deze complementariteit vormt een natuurlijke basis voor samenwerking, niet voor confrontatie.

Een rationele strategie zou daarom moeten bestaan uit:

Herstel van diplomatieke communicatie met Rusland, inclusief direct overleg op hoog niveau.

Herwaardering van economische samenwerking, met name op het gebied van energie en grondstoffen.

Afstand nemen van puur ideologische vijandbeelden, en in plaats daarvan kiezen voor realpolitik.

Zonder deze herbezinning dreigt Europa zichzelf verder te isoleren, zowel economisch als geopolitiek.

Conclusie

De huidige internationale spanningen tonen een fundamenteel probleem: een wereldorde waarin regels worden gepredikt maar niet nageleefd. De Verenigde Staten ondermijnen met hun optreden in Iran de legitimiteit van het internationale systeem en maken tegelijkertijd een strategische fout door rivaliserende blokken te versterken.

Europa staat op een kruispunt. Door vast te houden aan een vijandbeeld van Rusland en kritiekloos de Amerikaanse lijn te volgen, schaadt het zijn eigen belangen. Een duurzame toekomst vereist niet confrontatie, maar erkenning van wederzijdse afhankelijkheid en het herstel van dialoog.

De keuze is uiteindelijk simpel maar cruciaal: blijven investeren in conflict en scheiding, of terugkeren naar samenwerking en stabiliteit.