Wij willen onze inzichten op feiten baseren...



Op deze pagina tref je een verzameling van formules en fysische gegevens van materialen die gebruikt worden bij energie berekeningen:
  • Eigenschappen van bouwmaterialen
  • Vochtige lucht calculator
  • Warmtegeleiding en warmtecapaciteit
  • Dichtheid van water
  • Warmtewisselaars - Theorie en formules

Eigenschappen bouwmaterialen

Conclusie


Eigenschappen van bouwmaterialen geven inzicht in warmtetransport.
Hoe kleiner de warmtegeleidingscoëfficient hoe beter de isolatiewaarde.

 

materiaal

soortelijke massa 
ρ
(kg/m3)

warmte-
geleidings-
coëfficiënt
(λ-waarde) 
(W/(m.K))

aerogel (nanogel) 60-150 0,013

aluminium

2700

237

argex

425

0,15

B2-blok

1200

0,42

baksteen (hard)

1700-1900

0,81-0,91 (nat)

     
baksteen (gevelklinker) 2100 0,80 (droog)-1,30 (nat)

baksteen (rood)

1500

0,56 (droog)-0,87 (nat)

basalt 2500-3000 3,50
beton (betonsteen, niet verdicht, gewapend) 2300 1,4 (droog)-1,9 (nat)
beton (betonsteen) 1900 1,28 (droog)-1,44 (nat)
     
beton (betonsteen) 1600 1,03 (droog)-1,16 (nat)
beton (met kleikorrels/argex) 0,17-0,23

betontegel

2500

1,86

bimsbeton 700-1400 0,23-0,5

bitumen, gebitumeerd glasvlies e.d.

1050

0,20

biofoam 35-40 0,034
     

cellenbeton (600)

600

0,20

cellenbeton (700)

700

0,24

cellenbeton (1300)

1300 0,30
cellenbeton Ytong Multipor (blok) 115 0,045
cellulair glas (schuimglas, foamglas)

120

0,042

     
cellulose 0,039
cementmortel (voeg) 1900 0,93 (droog)-1,5 (nat)

dakpan (beton)

2100

1,50

dakpan (keramisch)

2100

1,28

EPS 20, EPS 100 (expanded polystyreen)

20, 100

0,035

     
foamglas (cellulair glas, schuimglas) 115-165 0,041-0,045

geëxpandeerde kurk

100-200

0,04-0,045

gewapend beton

2500

2,00

gipsplaat

1300

0,58

glas (enkel)

2500

0,80

     
glaswol 15-60 0,032-0,040
graniet 2500-2700 3,50 (droog)-4,34 (nat)

grindbeton

2300-2500

1,4-1,8

hardhout

800

0,20

hardsteen 2750 2,3 (droog)-2,9 (nat)
     
hennep 0,040

holle baksteen (vloer)

2000

0,66

houten beschot

550

0,2

houten schrootjes

550

0,16

houtvezels/houtwol 0,04-0,08
     

houtwolcementplaat (HWC)

350-450

0,12

ijs (vergelijk met water)

917

2,1

kalksteen 2750 2,3 (droog)-2,9 (nat)

kalkzandsteen

2000

1,16

klei 1700-1800 1,6
     
klei of leem met veenlagen 1,2
kleikorrels (bijv. argex) 0,050
koper 9000 35

kunststof dakbedekkingsmateriaal (PVC, EPDM e.d.)

1300

0,17

kunststofschuim

15-60

0,025-0,035

kurk (geëxp.) 100-200 0,04
leem 1,7
     

lichtbeton (200)

200

0,08 (droog)-0,11 (nat)

lichtbeton (500)

500

0,20

lichtbeton (1300) 1300 0,5 (droog)-0,8(nat)
lucht 1,2 0,023
marmer 2750 2,3 (droog)-2,9 (nat)

metselwerk (gevelklinker, incl. voeg)

2100

1,03 (droog)-1,39 (nat)

metselwerk (baksteen, incl. voeg)

1800

0,82 (droog)-1,11 (nat)

     

minerale wol (glaswol, steenwol)

15-175

0,032-0,040

minerale wol (geperst)

250

0,06

multiplex 500-750 0,13
multipor (xella ytong multipor) 115 0,045

naaldhout

500

0,14

     

PE (polyethyleen)

750

0,17

perlite, vermiculite (plaat) 160-320 0,049-0,051

PIR gecacheerd (polyisocyanuraat)

30

0,023-0,027

pleisterlaag (cement)

1900

1,16

polystyreen PS, zie ook EPS, XPS (beide met veel betere waarden)

1060

0,08

     

porisosteen

1200-1350

0,53-0,56

PUR gecacheerd (polyurethaanschuim)

30

0,026

PVC-P (zachte PVC) ca. 1200 0,13-0,15
PVC-U (harde PVC) 1100-1500 0,13-0,30
resol hardschuim 37 kg/m3 (dikte >= 45 mm) 37 0,021-0,023
(elders: 0,018)
     
resol hardschuim 60 kg/m3 (hoge-dichtheid) 60 0,029

riet (dakbedekking)

300

0,11

rubber

1200-1600

0,15

schuimbeton 600-1600 0,073-0,091

schuimglas (cellulair glas CG, cellenglas, foamglas)

120

0,042
(0,038-0,043)

     

staal

7800

58

steenwol 21-175 0,032-0,040

stuclaag (gips)

1300

0,58

stuclaag (kalk)

1900

0,80

triplex

600

0,20

     

vezelcement

1750

0,37

VIP-paneel (vacuümisolatieplaat) 0,0042-0,009
vlas 0,038
voeg (cementmortel) 1900 0,93 (droog)-1,5 (nat)

XPS (extruded polystyreen)

30

0,038

     
veen 0,4
water (vergelijk met ijs) 1000 0,60

zand (droog)

1600

0,3?

zandsteen 2000-3000 2-4 (droog)-4-6 (nat)
zink 7200 110


Andere termen in dit kader:
U-waarde (warmtedoorgangscoëfficiënt; vroeger: k-waarde), R-waarde, isolatie

Afbeelding en aangehaald in tekst van ICEDD.

Meer over warmtegeleiding
.

Eng. coefficient of thermal conductivity; 
Du. Wärmeleitfähigkeit, Wärmeleitzahl



Natuurconstanten

Naam

Symbool 

Getalwaarde + eenheid

 

 

 

(gravitatie)veldsterkte

g

9,81 N/kg = 9,81 m/s²

standaarddruk

po

101325 Pa = 1013,25 hPa

smeltpunt van ijs

0 °C

273,15 K

kookpunt van water 100 °C 373,15 K
soortelijke warmte van water cw 4186 J/kg/K
latente smeltwarmte van ijs ls 334.103J/kg

molair volume van een gas in normomstandigheden

Vm

22,4141.10-3

constante van Avogadro

NA

6,02214.1023

gasconstante

R

8,3145 J./K

lading van het proton e 1,602.10-19 C
lading van het elektron -e -1,602.10-19 C
atoommassa-eenheid u 1,66054.10-27 kg
massa van het proton mp 1,67262.10-27 kg of 1,007276 u
massa van het neutron mn 1,67493.10-27 kg of 1,008665 u
massa van het elektron me 9,10939.10-31 kg of 0,00054858 u

lichtsnelheid

c

2,99792458 .108 m/s

diëlektriciteitsconstante van het vacuüm ε0 8,85419.10-12 C²/N/m²
1/(4.π.ε0) k 8,99.109 N.m²/C²
magnetische permeabiliteit van het vacuüm μ0 4.π.10-7 Tm/A
constante van Cavendish G 6,67.10-11 Nm²/kg²

Stacks Image 255082

Merk op dat water van 4 graden het zwaarste is. Deze eigenschap maakt dat het waterleven in sloten in de winter kan overleven op de bodem.

Stacks Image 255090

Geleiding en warmtecapaciteit van bouwmaterialen

Warmtegeleiding is de mate waarin een materiaal de (toegevoerde) warmte doorgeeft. 
Hoe lager de λ-waarde, hoe slechter het materiaal de warmte geleidt en dus hoe beter het isoleert.
De warmtegeleidingscoëfficiënt is een constante waarde voor een bepaald materiaal, ongeacht de dikte van dat materiaal. 
Overigens, de warmteweerstand van een bepaalde dikte van een materiaal wordt aangeduid in m2K/W. 

De warmtegeleidingscoëfficiënt lambda wordt soms genoteerd als J/mKs i.p.v. W/mK (1 W is immers 1 J/s).

Tabel (bron faculteit Bouwkunde van de TU-Delft), waarbij
λ (lambda) de maat van warmtegeleiding is de warmtegeleidingscoëfficiënt , 
ρ (rho) de soortelijke massa (dichtheid) en C de soortelijke warmtecapaciteit



Materiaal

λ (lambda) [W/mK]

ρ (rho)
[kg/m3]

C
[J/kgK]

 

staal

45

7800

500

ijzer

72

7900

530

zink

110

7200

390

aluminium

200

2800

880

 

metselsteen binnen

0,8

2100

840

natuursteen binnen

3,5

3000

840

marmer binnen

2,3

2750

840

graniet binnen

3,5

3000

840

kalkzandsteen binnen

1,0

2000

840

 

metselsteen buiten

1,3

2100

840

natuursteen buiten

3,5

3000

840

marmer buiten

2,9

2750

840

graniet buiten

3,5

3000

840

kalkzandsteen buiten

1,5

2000

840

 

grindbeton gewapend binnen

1,9

2500

840

grindbeton ongewapend binnen

1,7

2400

840

lichtbeton (1000) binnen

0,35

1000

840

cellenbeton binnen

0,35

1000

840

 

grindbeton gewapend buiten

2,3

2500

840

grindbeton ongewapend buiten

2,2

2400

840

lichtbeton (1000) buiten

0,5

1000

840

cellenbeton buiten

0,7

1000

840

betopor (cement met o.m. polystyreen) buiten

0,1

380

?

 

gipsplaat

0,46

1400

840

 

glas binnen

0,8

2500

840

glas buiten

2,8

2500

840

 

minerale wol (glaswol, steenwol)

0,04

250

840

 

pleister binnen

0,7

1600

840

tegels binnen

1,2

2000

840

 

pleister buiten

0,8

1600

840

tegels buiten

1,3

2000

840

 

kurk

0,046

200

1760

rubber

0,29

1500

1470

 

hardhout binnen

0,17

800

1880

naaldhout binnen

0,14

550

1880

 

hardhout buiten

0,23

800

1880

naaldhout buiten

0,17

550

1880

 

multiplex

0,17

700

1880

spaanplaat

0,15

600

1880

 

polyesterplaat

0,2

1200

1470

polypropeen

0,2

900

1470

abs-plaat

0,2

1100

1470

resol hardschuim

0,021

35

polyisocyanuraat (PIR)

0,022

polyurethaan (PUR)

0,026

   

polystyreenschuim (piepschuim)

0,035

30

1470

aerogel (nanogel) 0,013 60-150
foamglas 0,038-
0,041
100-
115
?

vip-paneel, vacuümisolatieplaat

0,0042-
0,009

 

 

 

spouw *)

0,169

0

0

 

bitumeuze producten

0,23